Zespół górnego otworu klatki (TOS) – testy i modyfikacje postawy
Uczucie drętwienia rąk, mrowienie palców, ciężkość ramienia, ból w okolicy obojczyka lub łopatki — to najczęstsze objawy zespołu górnego otworu klatki piersiowej (TOS). Problem powstaje, gdy struktury nerwowo-naczyniowe przechodzące między szyją a ramieniem zostają ściśnięte — najczęściej przez napięte mięśnie, obniżone lub wysunięte barki, zapadniętą klatkę piersiową albo przeciążony odcinek szyjny.
W wielu przypadkach poprawa postawy, rozluźnienie odpowiednich tkanek i właściwa praca łopatek znacząco redukują objawy — często już po kilku dniach. Poniżej opisujemy, jak rozpoznać TOS, jakie testy można wykonać w domu i jakie proste korekty postawy zmniejszają ucisk na nerwy.
Dlaczego dochodzi do TOS?
W górnym otworze klatki piersiowej przebiegają kluczowe struktury, które mogą się ulec uciskowi:
- splot ramienny (nerwy zaopatrujące rękę),
- tętnica i żyła podobojczykowa,
- mięsień pochyły przedni i środkowy,
- pierwsze żebro,
- obojczyk.
Najczęstsze przyczyny
- wysunięta do przodu głowa,
- zapadnięta (płaska) klatka piersiowa,
- barki „ściągnięte” do środka,
- osłabiona kontrola i nieprawidłowe ustawienie łopatki,
- napięcia mięśni pochyłych, mięśnia piersiowego mniejszego i podobojczykowego,
- spanie z ręką nad głową (częsty wyzwalacz nocnego drętwienia).
Jakie objawy wskazują na TOS?
- drętwienie małego i serdecznego palca,
- mrowienie przy uniesieniu ramienia,
- uczucie „ciągnięcia” pod obojczykiem,
- osłabienie chwytu,
- zimne dłonie,
- ból między szyją a obojczykiem,
- uczucie ciężkości całej kończyny przy długim siedzeniu.
Najprostsze testy dla TOS (do wykonania w domu)
1. Test uniesienia rąk (Roos Test)
- Ustaw ramiona w pozycji „kaktusa”: 90° odwiedzenia i 90° zgięcia łokci.
- Otwieraj i zamykaj dłonie rytmicznie przez 30 sekund.
Pozytywny wynik: pojawienie się mrowienia, bólu, ciężkości lub drętwienia po jednej stronie.
2. Test Adsona
- Usiądź lub stań prosto, delikatnie unieś klatkę i wydłuż szyję.
- Obróć głowę w stronę badanej kończyny i wykonaj głęboki wdech, przytrzymaj przez kilka sekund.
Pozytywny wynik: nasilenie objawów lub poczucie „ciężkości” dłoni.
3. Test mięśnia piersiowego mniejszego (Pec Minor)
- Połóż się na plecach z ramieniem swobodnie ułożonym wzdłuż tułowia.
- Obserwuj, czy bark swobodnie przylega do podłoża — jeżeli bark unosi się ponad podłożem i nie „opada”, mięsień piersiowy mniejszy może być skrócony.
To częsty czynnik przyczyniający się do ucisku w rejonie obojczyka i łopatki.
4. Test scaleniowy (mięśnie pochyłe)
Delikatne uniesienie klatki i wydłużenie szyi może spowodować ustąpienie albo nasilenie objawów. Zmiana reakcji sugeruje, że ucisk pochodzi z okolicy szyi lub przyczepów mięśni pochyłych.
Modyfikacje postawy, które pomagają natychmiast
1. Cofnięcie i obniżenie łopatki
Nie chodzi o sztywne ściąganie łopatek, lecz o łagodne ustawienie ich „w kieszeni” — tworzy to więcej przestrzeni pod obojczykiem i zmniejsza ucisk.
2. „Otwarcie” klatki piersiowej
Uniesienie mostka i lekkie rozszerzenie klatki zmniejsza ucisk na nerwy i poprawia tor ich przebiegu.
3. Ustawienie głowy nad tułowiem
Nawet każde 2–3 cm wysunięcia głowy do przodu znacząco zwiększają napięcie mięśni pochyłych — przywrócenie neutralnej pozycji głowy zmniejsza obciążenie.
4. Unikanie pozycji z ręką nad głową
Pozycje z ręką nad głową (np. podczas snu) często wyzwalają nocne drętwienia — unikaj ich lub zmień sposób układania rąk.
5. Lekkie rozciąganie mięśnia piersiowego mniejszego
Rozciąganie i mobilizacja tego mięśnia często szybko poprawia ustawienie łopatki i zmniejsza ucisk.
Kiedy zgłosić się do terapeuty manualnego?
- objawy nie ustępują po kilku dniach korekty postawy,
- drętwienie promieniuje aż do dłoni,
- odczuwasz zauważalne osłabienie mięśni,
- pojawia się silny ból w okolicy obojczyka lub pachy,
- ręka robi się zimna, blada lub pojawiają się objawy naczyniowe.
W terapii pracuje się m.in. na:
- pierwszym żebrze,
- mięśniu piersiowym mniejszym,
- mięśniach pochyłych,
- powięziach szyi,
- łopatce i klatce piersiowej.
Odblokowanie toru nerwowego często przynosi szybką ulgę.
Podsumowanie
TOS zwykle wynika z niekorzystnej postawy i miejscowych napięć — nie jest to „zły nerw”. Poprawa ustawienia łopatek, uniesienie klatki i praca nad mobilnością szyi oraz rozluźnianie skróconych mięśni często działają bardzo skutecznie. Najważniejsze jest ustalenie, skąd dokładnie pochodzi ucisk, a następnie przywrócenie prawidłowego toru nerwu i równowagi mięśniowej.
