Łokieć tenisisty: przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie
Łokieć tenisisty (zespół nadkłykcia bocznego kości ramiennej) to częsta dolegliwość mięśniowo‑ścięgnista wywołana przeciążeniem prostowników nadgarstka. Objawia się bólem i dyskomfortem w okolicy bocznej łokcia, często promieniującym do przedramienia. Znajomość mechanizmu, objawów i dostępnych terapii pozwala na skuteczne leczenie i zapobieganie nawrotom.
Co to jest łokieć tenisisty?
To forma entezopatii — schorzenia dotyczącego przyczepów ścięgien do kości. Charakteryzuje się przewlekłym bólem w okolicy nadkłykcia bocznego, osłabieniem siły chwytu oraz ograniczeniem funkcji ręki.
Epidemiologia i czynniki ryzyka
- Osoby wykonujące powtarzalne ruchy ręką — np. mechanicy, fryzjerzy, pracownicy biurowi.
- Sportowcy — w tym tenisiści, wioślarze, oszczepnicy.
- Czynniki zwiększające ryzyko: nieprawidłowa technika, przeciążenie, wiek, słaba kondycja mięśni przedramienia.
Przyczyny
Główną przyczyną są powtarzalne, monotonne ruchy prowadzące do przeciążenia prostowników nadgarstka. Proces patologiczny obejmuje mikrourazy ścięgien, zmiany degeneracyjne (np. przerost fibroblastów) oraz upośledzenie ukrwienia ścięgna.
Objawy i diagnostyka
- Objawy: Ból bocznej części łokcia, nasilający się przy wyproście nadgarstka, supinacji przedramienia i przy uchwycie przedmiotów; czasem obrzęk, sztywność, osłabienie chwytu.
- Diagnostyka: Szczegółowy wywiad i badanie fizykalne — palpacja, testy funkcjonalne (test Thomsona, test Cozena, test Milla). Badania obrazowe (USG, MRI, rzadziej CT) pomocne przy wątpliwościach lub planowaniu leczenia.
Leczenie
Leczenie zwykle zaczyna się od metod zachowawczych; interwencję chirurgiczną rozważa się jedynie w przypadkach opornych na terapię.
Farmakoterapia
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): w celu złagodzenia bólu i stanu zapalnego.
- Środki przeciwbólowe: doraźnie zgodnie z zaleceniami lekarza.
Metody fizykalne i zabiegi
- Krioterapia, ultradźwięki, laseroterapia: zmniejszają ból i wspomagają regenerację.
- Terapia falą uderzeniową: stosowana w przewlekłych zmianach degeneracyjnych.
- Iniekcje: miejscowe podanie glikokortykosteroidów — skuteczne krótkoterminowo, należy rozważyć ryzyko i korzyści.
Rehabilitacja i wsparcie funkcjonalne
- Ćwiczenia: programy wzmacniające i rozciągające mięśnie przedramienia, stopniowy powrót do obciążeń.
- Terapia manualna i techniki powięziowe: poprawiają mobilność i zmniejszają dolegliwości.
- Taping i ortezy: odciążają przyczepy ścięgniste i stabilizują staw.
- Opaski uciskowe: ograniczają napięcie w przyczepie mięśniowym podczas aktywności.
- Chirurgia: rozważana przy braku poprawy po leczeniu zachowawczym — polega na usunięciu zmienionej tkanki i odciążeniu ścięgien.
Rehabilitacja i powrót do aktywności
- Terapia manualna: manipualcje i techniki powięziowe wspomagające regenerację; więcej informacji: manipulacje powięzi.
- Indywidualny program ćwiczeń: dostosowany do pacjenta, z naciskiem na wzmacnianie i elastyczność.
- Edukacja: ergonomia pracy i modyfikacja aktywności w celu zapobiegania nawrotom.
- Taping rehabilitacyjny: techniki wspierające podczas powrotu do obciążeń: taping.
Jak długo trwa leczenie?
W łagodnych przypadkach objawy mogą ustąpić po kilku tygodniach leczenia. W przypadkach przewlekłych proces rehabilitacji może trwać kilka miesięcy, a czasem dłużej — zależy to od stopnia zaawansowania zmian oraz przestrzegania zaleceń terapeutycznych.
Zapobieganie
- Modyfikacja aktywności: unikanie powtarzalnych, przeciążających ruchów lub zmiana techniki ich wykonywania.
- Regularne ćwiczenia: wzmacnianie i rozciąganie mięśni przedramienia i nadgarstka.
- Ergonomia: dostosowanie stanowiska pracy i narzędzi do potrzeb ciała.
Podsumowanie
Łokieć tenisisty to schorzenie, które przy odpowiednim, zintegrowanym podejściu (farmakoterapia, fizykoterapia, rehabilitacja, edukacja pacjenta) można skutecznie leczyć i zapobiegać nawrotom. Kluczowe jest indywidualne dopasowanie planu terapeutycznego do potrzeb pacjenta oraz stopniowy powrót do aktywności.
