Zespół cieśni nadgarstka — objawy i metody leczenia
Co to jest zespół cieśni nadgarstka?
Zespół cieśni nadgarstka to neuropatia uciskowa spowodowana nadmiernym uciskiem nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Schorzenie to może być powiązane z różnymi chorobami i czynnikami ryzyka, takimi jak:
- Choroby reumatyczne: np. reumatoidalne zapalenie stawów, twardzina układowa.
- Choroby endokrynologiczne: np. cukrzyca, niedoczynność tarczycy.
- Choroby zawodowe i urazy: przeciążenia kończyn górnych, powtarzalne ruchy.
- Inne stany: ciąża, zapalenie kości i szpiku, wrodzone nieprawidłowości anatomiczne.
Objawy
Najczęstsze objawy zespołu cieśni nadgarstka to:
- Mrowienie i drętwienie w okolicy kciuka, palca wskazującego oraz części palca serdecznego.
- Osłabienie siły mięśniowej i trudności w wykonywaniu precyzyjnych ruchów dłoni.
- Nasilenie objawów nocą, co często powoduje budzenie i konieczność "strzepywania" dłoni.
Diagnoza
Rozpoznanie opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz, w razie potrzeby, badaniach dodatkowych takich jak badania elektrodiagnostyczne (EMG), ultrasonografia czy rezonans magnetyczny.
Leczenie
Postępowanie lecznicze dobiera się indywidualnie, w zależności od nasilenia objawów i przyczyn. Leczenie można podzielić na zachowawcze i operacyjne.
Leczenie zachowawcze
- Ortezy nadgarstkowe: stabilizacja nadgarstka, zwłaszcza w nocy, zmniejsza ucisk na nerw pośrodkowy.
- Wstrzyknięcia glikokortykosteroidów: miejscowe podanie może przynieść szybką, choć często tymczasową ulgę przez zmniejszenie stanu zapalnego.
- Fizjoterapia: ćwiczenia wzmacniające i rozciągające oraz programy rehabilitacyjne poprawiają funkcję nadgarstka i redukują ucisk na nerw.
- Terapia manipulacji powięziowej: terapia manualna skoncentrowana na powięzi może redukować napięcia i przyczynić się do zmniejszenia ucisku na nerw pośrodkowy. Manipulacja powięziowa jest często stosowana jako uzupełnienie fizjoterapii.
- Ultradźwięki lecznicze: mogą wspomagać zmniejszenie stanu zapalnego i poprawę krążenia w obrębie nadgarstka.
- Ćwiczenia i praktyki korekcyjne (np. joga): regularne rozciąganie i wzmacnianie mięśni poprawia elastyczność i stabilizację nadgarstka.
Leczenie operacyjne
W przypadkach zaawansowanych lub przy braku poprawy po leczeniu zachowawczym wskazana jest operacja — przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka (rozcięcie troczka zginaczy), co zwiększa przestrzeń dla nerwu pośrodkowego i łagodzi objawy.
Rehabilitacja po operacji
Po zabiegu kluczowa jest rehabilitacja obejmująca terapię manualną, ćwiczenia wzmacniające, terapię powięziową i edukację funkcjonalną. Celem jest przywrócenie pełnej sprawności ręki i zapobieganie nawrotom.
Zapobieganie
Zapobieganie obejmuje modyfikacje czynności i ergonomii oraz kontrolę chorób współistniejących:
- Unikanie długotrwałych, powtarzalnych ruchów nadgarstka; stosowanie przerw i zmiany pozycji pracy.
- Utrzymywanie ergonomicznej pozycji nadgarstka podczas pracy przy komputerze i przy narzędziach manualnych.
- Stosowanie ortez nocnych u osób z nasilonymi objawami.
- Leczenie i kontrola chorób towarzyszących (np. cukrzycy, chorób reumatycznych).
- Regularne ćwiczenia wzmacniające i rozciągające nadgarstek.
Podsumowanie
Zespół cieśni nadgarstka to częsta neuropatia uciskowa wymagająca wczesnej diagnostyki i odpowiedniego leczenia. W wielu przypadkach możliwe jest złagodzenie objawów metodami zachowawczymi; w zaawansowanych stanach konieczna bywa interwencja chirurgiczna wraz z rehabilitacją.
